Enterprise AIXAI Engineering Resource
AI Engineering Path901/1001
Modül · v1.0
901Uzman90 dakika

Kurumsal AI Mimarisi

Experience, orchestration, intelligence, trust ve foundation katmanlarını; operating model, AI FinOps, LLMOps/AgentOps ve portföy yönetimiyle birleştirin.

Kurumsal AI ölçeği daha fazla modelden değil; tekrar kullanılan platform yetenekleri, açık sahiplik ve kanıtlı yönetişimden gelir.
Bu modülün sonunda

01Referans mimari kurmak

02Ortak platform servislerini seçmek

03Yönetişim sahipliğini dağıtmak

04Use case portföyünü ölçeklemek

01

Kurumsal işletim sistemi

Projeler değil, tekrar kullanılan AI yetenekleri

Her use case'in kendi model bağlantısını, RAG'ini, güvenlik katmanını ve log sistemini kurması pilotları hızlandırabilir; ancak kurumsal ölçeği yavaşlatır.

Enterprise AIX, iş deneyimlerini ortak AI platform servisleriyle buluşturan mimari ve işletim modelidir. Merkezi ekip güvenlik, gateway, evaluation ve gözlemlenebilirlik gibi yatay yetenekleri sağlar; ürün ekipleri iş bağlamı ve sonuç sahipliğini taşır.

01Experience

Copilot, agent ve uygulama deneyimleri

02Orchestration

Prompt, graph, loop ve human control

03Intelligence

Model gateway, RAG, memory ve eval

04Trust

Kimlik, politika, guardrail ve audit

05Foundation

Veri, entegrasyon, platform ve FinOps

YAYGIN YANILGIEnterprise AI platformu yalnızca ortak model API'sidir.
TASARIM PRENSİBİPlatform; hız, güven, maliyet ve yönetişimi birlikte ürünleştiren bir yetenekler bütünüdür.
02

Tasarım modeli

AIX capability map

Mimarinin her katmanında sahiplik ve servis sözleşmesi tanımlayın.

01

Experience

Kullanıcı hangi işi ve kararı tamamlıyor?

Rol bazlı copilot ve embedded agent
02

Orchestration

İş hangi graph, loop ve onayla akıyor?

Durable workflow ve human gate
03

Intelligence

Model, bilgi ve evaluation nasıl sunuluyor?

Gateway, RAG, registry ve eval service
04

Trust

Politika hangi katmanda zorlanıyor?

Identity, tool policy ve audit
05

Foundation

Operasyon ve ekonomi nasıl yönetiliyor?

Telemetry, CI/CD ve AI FinOps
03

Uygulamalı örnek

Kurumsal AI platform ürün tanımı

Platformu teknoloji listesi yerine ürün yetenekleri ve servis seviyeleriyle tanımlayın.

901_901-ENTERPRISE-AIX.md
ENTERPRISE AIX PLATFORM CHARTER

AMAÇ:
İş ekiplerinin güvenli AI use case'lerini tekrar kullanılan servislerle üretime alma süresini azaltmak.

PLATFORM ÜRÜNLERİ:
1. Model Gateway — routing, kota, fallback, maliyet ve politika
2. Knowledge Service — ingest, erişim kontrollü retrieval, citation
3. Prompt & Agent Registry — sahiplik, sürüm, eval bağı ve yayın akışı
4. Evaluation Service — dataset, rubric, regression ve release gate
5. Trust Service — identity, tool policy, guardrail ve audit
6. Observability — trace, kalite, maliyet, gecikme ve incident

FEDERATİF SAHİPLİK:
- Platform ekibi: yatay servis ve güvenilirlik
- Ürün ekibi: iş sonucu, süreç ve kullanıcı deneyimi
- Risk/uyum: politika ve kontrol tasarımı
- Veri sahibi: erişim, kalite ve yaşam döngüsü

Her servis için API/sözleşme, SLO, maliyet modeli ve onboarding yolu tanımla.
NEDEN ÇALIŞIR?

01Platformu tekrar kullanılan ürünlere böler

02Merkezi ve federatif sahipliği ayırır

03Her servisi SLO ve sözleşmeyle yönetir

04Use case hızını güvenlik ve maliyetle birlikte ele alır

04

Tekrar kullanılabilir yapılar

Pattern kataloğu

MODEL GATEWAY

Model bağımsız erişim

Routing, kota, fallback, politika ve maliyeti ortak katmanda yönetir.

İyi kullanım · Çoklu model ve sağlayıcı stratejisi
REGISTRY

Prompt ve agent kataloğu

Sahiplik, sürüm, eval ve izinleri keşfedilebilir varlıklara dönüştürür.

İyi kullanım · Tekrar kullanım ve yönetişim
FEDERATED MODEL

Merkezi platform, dağıtık ürün

Ortak kontrolleri merkezde, iş sonucu sahipliğini ürün ekiplerinde tutar.

İyi kullanım · Büyük organizasyon ölçeği
AI FINOPS

Değer ve maliyet yönetimi

Token değil iş birimi başına değer, kalite ve maliyet ilişkisini izler.

İyi kullanım · Portföy ve kapasite kararı
05

Sektörel uygulama

İş sonucu merkezli use case’ler

BankacılıkGüvenli bilgi ve karar platformu

Hedef: Farklı iş birimlerine ortak AI kontrolleri sağlamak

Bağlam: Politika, ürün, müşteri ve operasyon verisi

Kontrol: Rol bazlı retrieval ve işlem onayı

Değer hipotezi · Use case tekrarını ve riskini azaltmak
ÜretimEndüstriyel AI hub

Hedef: Bakım, kalite ve planlama use case'lerini ortaklaştırmak

Bağlam: OT/IT veri ve dokümanları

Kontrol: Tesis ve ekipman bazlı erişim

Değer hipotezi · Fabrikalar arası tekrar kullanım
HoldingFederatif AI işletim modeli

Hedef: Şirketlerin hızını ortak standartlarla birleştirmek

Bağlam: Farklı veri, regülasyon ve platformlar

Kontrol: Minimum kontrol seti ve yerel sahiplik

Değer hipotezi · Portföy görünürlüğü ve satın alma gücü
06

Enterprise AIX

Üretim kontrolleri

Kontrol alanıSorulacak soruBeklenen önlem
PortföyUse case iş değeri ve riskle önceleniyor mu?Değer–risk–uygulanabilirlik matrisi
StandartMinimum kurumsal kontrol seti nedir?Risk seviyesine göre control baseline
SahiplikÇıktı ve incident'tan kim sorumlu?Business, product, platform ve risk RACI
VendorModel veya sağlayıcı bağımlılığı taşınabilir mi?Gateway, contract ve exit plan
MaliyetHangi iş sonucu hangi maliyetle üretiliyor?Unit economics ve chargeback/showback
OperasyonAI incident nasıl yönetiliyor?AgentOps runbook ve rollback
07

Uygulama laboratuvarı

90 günlük Enterprise AIX yol haritası

UYGULAMA

90 günlük Enterprise AIX yol haritası

Mevcut organizasyonunuz için platform ve pilotları birlikte planlayın.

  1. 01
    Olgunluğu ölç

    Use case, veri, platform, yetenek ve yönetişimi değerlendirin.

  2. 02
    İki lighthouse use case seç

    Yüksek değerli, ölçülebilir ve yönetilebilir riskli işleri seçin.

  3. 03
    Minimum platformu kur

    Gateway, knowledge, eval, trust ve observability temelini oluşturun.

  4. 04
    Operating model başlat

    Sahiplik, review ve yayın akışını tanımlayın.

  5. 05
    Ölçek sinyalini koy

    Tekrar kullanım, üretim süresi, kalite ve unit economics ölçün.

TAMAMLAMA KONTROLÜ
08

Bilgi kontrolü

Kavramı yerine oturtun

01AI Center of Excellence neden tek başına ölçek sağlamaz?

Tüm use case'leri merkezi ekibin yapması darboğaz yaratır; ortak platform ve standartlarla federatif ekiplerin üretmesi gerekir.

02Enterprise AIX'te ürün ekibinin ana sorumluluğu nedir?

İş sonucu, kullanıcı deneyimi, süreç entegrasyonu ve use case'in üretim performansının sahipliğidir.

03AI FinOps yalnızca token maliyetini mi izler?

Hayır; kalite, gecikme, iş birimi başına maliyet ve üretilen değer arasındaki ilişkiyi yönetir.