TeşhisNeye hazırız, neyi güçlendirmeliyiz, nereden başlamalıyız?
Kurumun doğru ilk fırsatı seçebileceği karar zeminini kurar
Teşhis aşaması, kurumun yapay zekâya dair mevcut durumunu yalnızca tarif etmez. Kurumun iş hedefleri, çalışma biçimi, insan yapısı, bilgi ve veri koşulları ile risk sınırları içinde; doğru ilk yapay zekâ fırsatını seçebileceği karar zeminini oluşturur.
Teşhis aşaması sonunda kuruma bir Yapay Zekâ Dönüşüm Haritası teslim edilir. Bu harita, tek bir skor veya genel tavsiye listesi değildir; Olgunluk Değerlendirmesi, Yapay Zekâ Uygulama Fırsatları, Öncü Uygulama Kararı ve Öncü Uygulama Planını aynı yönetim görünümünde bir araya getirir.
Teşhis aşaması, teknik bir ön analiz, eğitim programı veya soyut bir strateji çalışması değildir.İş birimleriyle yapılan görüşmeler ve gerçek çalışma akışları üzerinden yürütülen odaklı bir karar çalışmasıdır.
Teşhis aşamasının çalışma ritmi
İki hafta boyunca kurumun öncelikleri, iş akışları ve çalışma gerçekliği yakından ele alınır.
- 01
1. gün · Başlangıç oturumu
Dönüşüm hedefi, kapsam, katılımcılar ve karar mekanizması netleşir.
- 02
2. gün · Teşhis Soru Seti ve ilk görüşmeler
Mevcut kullanım, çalışma alışkanlığı, temel sorunlar ve ilk fırsat hipotezleri görünür olur.
- 03
3. gün · İş akışları ve değer alanları
Tekrarlayan işler, bilgi akışları, karar noktaları, darboğazlar ve değer alanları belirlenir.
- 04
4. gün · Bilgi, veri, teknoloji ve risk
İlk uygulama için bilgi, veri, sistem, erişim ve güvenlik koşulları anlaşılır.
- 05
5. gün · İlk sentez
İlk olgunluk bulguları ile yapay zekâ uygulama fırsatlarının taslağı oluşur; ikinci haftanın derinleşme alanları netleşir.
- 06
6. gün · Fırsatların derinleştirilmesi
Öncelikli fırsatların iş problemi, kullanıcıları, beklenen değeri ve iş akışı içindeki yeri netleşir.
- 07
7. gün · Uygulanabilirlik ve başarı ölçümü
Başlangıç koşulları, temel riskler, bağımlılıklar ve başarı metrikleri belirlenir.
- 08
8. gün · Olgunluk Değerlendirmesi
Altı değerlendirme alanındaki kanıtlar, güçlü zeminler ve geliştirilmesi gereken koşullar tamamlanır.
- 09
9. gün · Öncü Uygulama Seçim Oturumu
Yapay zekâ uygulama fırsatları karşılaştırılır; Öncü Uygulama Kararı alınır.
- 10
10. gün · Yönetim Karar Oturumu
Yapay Zekâ Dönüşüm Haritası paylaşılır; Öncü Uygulama Planı, sahiplik ve sonraki karar netleştirilir.
Okuryazarlık bu aşamada ne kadar görünür?
Olgunluk Değerlendirmesinin altı alanından biri doğrudan insana bakar: yapay zekâ okuryazarlığı, kullanım alışkanlıkları, öğrenme isteği ve insan–yapay zekâ görev paylaşımı.
Bu alanın cevap aradığı soru şudur: insanlar yapay zekâyla güvenli ve değer odaklı çalışmaya ne kadar hazır? Teşhis burada eğitim başlatmaz; okuryazarlık ihtiyacının hangi gruplarda ve hangi yoğunlukta olduğunu Kanıt aşaması için görünür kılar.
Teşhis aşamasının çıktıları
Teşhis aşaması sonunda kuruma şu karar zemini teslim edilir:
- Yapay Zekâ Dönüşüm Haritası — aşağıdaki çıktıları tek yönetim görünümünde toplayan belge.
- Yapay Zekâ Dönüşüm Olgunluk Değerlendirmesi — altı alanda mevcut konum, güçlü zeminler, gelişim ihtiyaçları ve paydaşlar arası algı farkları.
- Yapay Zekâ Uygulama Fırsatları — aday listesi: aynı çerçevede tanımlanmış, sonraki dönemlerde yeniden ele alınabilecek uygulamalar.
- Yapay Zekâ Uygulama Fırsatı Kartları — her aday için tek sayfa: iş problemi, değeri, veri–sistem koşulları, güven sınırları ve başarı ölçümü.
- Öncü Uygulama Kararı — ilk olarak hangi fırsatla başlanacağı; iş sahibi, kullanıcı grubu, kapsam ve başarı hedefiyle.
- Öncü Uygulama Planı — seçilen fırsatın uygulama çalışmasına nasıl başlayacağı.
Teşhis aşaması başarılı sayılırsa ne olur?
Teşhis aşamasının başarısı, kurumun ilk yapay zekâ uygulaması için şu başlıklarda yönetim kararı alabilecek netliğe ulaşmasıyla anlaşılır:
- Çözülecek iş problemi.
- İş sahibi ve ilk kullanıcı grubu.
- Beklenen iş değeri ve başarı ölçümü.
- Bilgi, veri, sistem, güvenlik ve insan denetimi sınırları.
- Kanıt aşamasına başlamak için gereken koşullar ve sorumluluklar.
Teşhis aşamasında ne yapılmaz?
- Teknik ön analiz, eğitim programı veya soyut strateji çalışması yürütülmez.
- Kanıt aşaması geliştirilmez; yalnız kararı ve planı üretilir.
- Yazılım ve lisans bedelleri, altyapı yatırımları ve geniş sistem entegrasyonları kapsanmaz.
- Ayrı uzmanlık gerektiren çalışmalar üstlenilmez.
Teşhis aşamasının ticari çerçevesi
Standart Teşhis; 3–4 öncelikli iş alanında görüşmeleri, Teşhis Soru Setini, iş akışı incelemelerini, bilgi–veri–teknoloji doğrulamalarını, Yapay Zekâ Uygulama Fırsatı Kartlarını, Öncü Uygulama Seçim Oturumunu, Yönetim Karar Oturumunu ve Yapay Zekâ Dönüşüm Haritasını kapsar.
Çok şirketli yapı, sekizden fazla iş birimi, yoğun regülasyon veya geniş veri–sistem incelemesi gereken durumlarda süre üç–dört haftaya genişletilir; kapsam bu koşullara göre ayrıca netleştirilir.
Kanıt
Teşhis aşaması, kurumun doğru fırsatla başlamak için gereken karar netliğini oluşturur. Kanıt aşaması, bu kararı gerçek kullanıcıların kullandığı ve iş değeri ölçülen ilk çözüme dönüştürür.