KanıtÖncü Uygulama, kurumun gerçek işinde hayata geçer.
Teşhiste seçilen fırsatı Öncü Uygulamaya dönüştürür
Kanıt aşaması, Teşhis sonunda alınan Öncü Uygulama Kararını ve Öncü Uygulama Planını; çalışan, kullanılan, iş değeri ölçülen ve iş sahibine devredilen bir uygulamaya dönüştürür. Bu uygulamanın adı Öncü Uygulamadır.
Teşhis aşaması doğru başlangıç noktasını ve planı belirlemiştir. Kanıt aşaması, bu planın gerçek hayatta karşılığının olup olmadığını Öncü Uygulama üzerinden gösterir.
Öncü Uygulama, gerçek kullanıcıların gerçek iş koşullarında kullandığı;iş değerinin gerçek koşullarda gösterildiği ilk uygulamadır.
Kanıt aşamasının çalışma ritmi
Kanıt aşaması, Teşhiste hazırlanan planın sınırları içinde ilerler; bu sınırlar ilk değeri geciktirecek gereksiz karmaşıklığı önlemek için vardır.
- 01
1. hafta · Netleştirme ve tasarım
İş problemi, kullanıcı senaryosu, kapsam, bilgi kaynakları, insan denetimi, güvenlik sınırları ve başarı ölçümü son kez doğrulanır.
- 02
2. hafta · Öncü Uygulamanın kurulması
Öncü Uygulamanın çözümü, gerekli bilgi kaynakları ve temel iş akışı hazırlanır; kullanıcıların deneyebileceği ilk çalışan sürüm ortaya çıkar.
- 03
3. hafta · Kullanıcıyla doğrulama
Öncü Uygulama, seçilen kullanıcılarla gerçek iş örnekleri üzerinden kullanılır; kullanılabilirlik, çıktı kalitesi ve iş akışı etkisi doğrulanır.
- 04
4. hafta · Değerin ölçülmesi, devir ve karar
Başlangıç verisi ile sonuçlar karşılaştırılır. Öncü Uygulama iş sahibine devredilir ve günlük işletime geçer. Ardından Yöntem aşamasına geçiş, uygulamayı geliştirme veya durma kararı alınır — devir karardan bağımsızdır; kurum dursa da uygulama onundur.
Forward Deployed Engineer rolü →
Okuryazarlık bu aşamada ne kadar görünür?
Yapay zekâ okuryazarlığı bu aşamada ayrı bir eğitim günü olarak değil; uygulamanın gerçek kullanıcılarıyla birlikte gelişir.
İlk hafta ortak kullanım dili ve güvenli başlangıç çerçevesi kurulur. İkinci ve üçüncü haftalarda kullanıcılar gerçek iş örnekleriyle doğru bağlam kurma, çıktıyı değerlendirme, hata fark etme ve insan kontrolüne dönme becerilerini geliştirir.
Dördüncü haftada doğru kullanım örnekleri, onay noktaları ve iyi uygulamalar Öncü Uygulama Kullanım Rehberine kaydedilir.
Kanıt aşamasının çıktıları
Kanıt aşaması sonunda kuruma şunlar kalır:
- Öncü Uygulama — seçilen kullanıcıların gerçek iş akışında kullandığı, belirlenmiş kapsamda çalışan ve iş sahibine devredilmiş yapay zekâ uygulaması.
- Kullanım ve iş akışı tasarımı — Öncü Uygulamanın hangi iş adımında, kim tarafından ve hangi amaçla kullanılacağı.
- Yapay zekâ okuryazarlığı kazanımı — kullanıcıların doğru bağlam kurma, çıktıyı değerlendirme ve insan denetimini kullanma deneyimi.
- Öncü Uygulama Kullanım Rehberi — doğru kullanım örnekleri, güvenlik sınırları, onay noktaları ve iyi uygulamalar.
- Başarı ve kullanım ölçümü — başlangıç verisi, kullanım bulguları, iş değeri sonuçları ve kullanıcı geri bildirimleri.
- Güven ve yönetişim öğrenmeleri — bilgi, veri, erişim, insan denetimi ve uyum açısından gerçek kullanımda öğrenilen koşullar.
- Sonraki aşama kararı — Yöntem aşamasına geçiş, uygulamayı geliştirme veya durma için kanıta dayalı karar zemini.
Kanıt aşaması başarılı sayılırsa ne olur?
Başarı ölçümü, Teşhis aşamasında belirlenen başlangıç verisi ve kabul eşiği üzerinden yapılır. Beş alanda cevap aranır:
- Kullanım — hedef kullanıcılar Öncü Uygulamayı gerçek işlerinde kullanıyor mu?
- İş değeri — hız, kalite, maliyet, gelir, müşteri deneyimi, risk veya karar kalitesinde hedeflenen değişim oluşuyor mu?
- Çıktı kalitesi — yapay zekâ çıktıları güvenilir, yararlı ve kullanıcıların kararını destekleyecek kalitede mi?
- Güven ve insan denetimi — bilgi güvenliği, uyum, yetkilendirme ve insan kontrol noktaları gerçek kullanımda doğru çalışıyor mu?
- Sahiplik ve öğrenme — iş sahibi Öncü Uygulamayı takip edebiliyor; geri bildirimler ve öğrenmeler sonraki adımlara taşınabiliyor mu?
Kanıt aşamasında ne yapılmaz?
- Demo, sunum prototipi veya teknoloji denemesi üretilmez.
- Teşhiste belirlenen kapsamın dışına çıkılmaz.
- Yazılım lisansları, model kullanım bedelleri ve altyapı yatırımları kapsanmaz.
- Geniş sistem entegrasyonları ve kurumun isteyeceği ek geliştirmeler yapılmaz.
Kanıt aşamasının ticari çerçevesi
Standart yatırım; Öncü Uygulamanın tasarımını, kurulmasını, kullanıcı doğrulamasını, uygulamaya bağlı yapay zekâ okuryazarlığını, ölçümü, kullanım rehberini ve sonuç kararını kapsar.
Yazılım lisansları, model kullanım bedelleri, altyapı yatırımları, geniş sistem entegrasyonları ve kurumun isteyeceği ek geliştirmeler ayrıca değerlendirilir.
Yöntem
Kanıt aşaması, seçilen bir iş probleminde yapay zekânın değer ürettiğini gösterir. Yöntem aşaması, bu sonucu kurumun insanları, iş akışları, karar mekanizmaları ve yönetim ritmi içinde tekrar edilebilir bir çalışma biçimine dönüştürür.